Проза

Йоврйоцу цIе

PDFПечатьE-mail

Обновлено 11.03.2019 06:49 Автор: Administrator 11.03.2019 06:44

1-foto w1200 h800

Ковраев ШапаI

Дагалецамаш

 

Йоврйоцу цIе

 

Л.Н. Толстойн цIарах Нохч-ГIалгIайн пачхьалкхан хиллачу университетехь, филологин факультетехь суо доьшуш волчу (I977-I982-чуй) шерашкахь суна дуьххьара вевзина Ахмадов Муса. Иза а вара, со санна, филологин факультетехь доьшуш.

Студенташна юккъехь цхьа ша-тайпа къаьсташ студент вара Муса, дахаре шен билггал хьежам хиларца а, шен накъосташца а, хьехархошца а лераме, гIиллакхе хиларца а. Массо хенахь сиха а вара. Дукха дара цуьнан гIуллакхаш…

Исбаьхьаллин литературехь хьалхара гIулчаш йохучу вайнехан кегийрхошна лерина Нохч-ГIалгIайн пачхьалкхан университетехь болх беш яра «Пхьармат» цIе йолу литераторийн цхьаьнакхетаралла.

Цуьнан дуьххьарлера куьйгалхо вара оцу шерашкахь а нохчийн къоман литература дика евзаш а, нохчийн мотт кIорггера хууш а, хIуманан башха хьесап дан хууш а волу къона поэт Ахмадов Муса.

Цунна а, цуьнан накъосташна а хьалха лаьттара даккхий жоьпаллийн декхарш.

 

Ирча Iуьйре

PDFПечатьE-mail

Обновлено 26.02.2019 10:05 Автор: Administrator 26.02.2019 10:04

193191-INNERRESIZED600-600-1

БЕКСУЛТАНОВ Муса

 

Ирча Iуьйре

 

Воккха стаг Къаьхьир, туька ларъеш, хехь вара, цу балхана динчу жимачу цIалга1 чохь буьйсанаш йохуш.

ЦIалг туькана уллохь дара, геннара гуш, котамийн куьрк2 санна, жима а хиэташ, мелла а букар ца таьIча, дегI ма-дду хьаланисвала аьтто а боцуш: Къаьхьир ша лекха стаг а вара, ши метар гергга гIоьрташ.

Аьчкан пеш а лаьттара чохь, хих дуьзна ведар а дара, наштаран тас а долуш; вижа-гIатта аннех йина цхьа готто терхи а гуора.

 
 

Жайнаш

PDFПечатьE-mail

Обновлено 18.02.2019 10:02 Автор: Administrator 18.02.2019 09:56

top11-kniglaureatov-pulittserovskoj-premii rt

ХАБАЕВ ИСМАӀИЛ

 

Жайнаш

 

Оцу хьайн къоман вуон хIуманаш ма чIогIа гойту ахь оцу хьайн йозанашкахь, и дан хIун ду аьлла, шега хаьттича, и суна сайн къам дукхадезар ду-кх, аьллера, боху цхьана яздархочо. «Нанас хастийна йоI нахала а ца яьлла, дас хастийна дин хьалха а ца баьлла», – олуш ду. Шен ледарлонаш хьахош хила а деза къам, яханчу хенашкахь шегахь дийлинарш гIалаташ хиллийла а хиина, кхин юха уьш ца дийлийта, цунах хьехар а хуьлуш. И хьехар хуьлуш доцчу къоман сатийсам эрна бу. Хьекъал долчу стага уггар хьалха шегахь лоху хиллачунна бехк. Вайн къоман мостагIий дукха хилла даим. Тахана а бан а бу. ХIинца а ден букъахь, ненан кийрахь а боцуш, дуьненчу бахка безаш а бу. Гушволу мостагI-м хала а вац, оцу гушвоцчу мостагIчо кIелонна боьгIначу гурах ларвала хала хуьлу, синан само ца хилча. Ткъа и синан само хьекъална гIийла хилча, ца дешча, хуьлуш яц.

 
 

ӀУСМАНАН БАСЕЛ

PDFПечатьE-mail

Обновлено 15.02.2019 09:59 Автор: Administrator 15.02.2019 09:57

lansere003

 

 

Ӏусманан Басел вина Ӏ968-чу шеран чиллан беттан 22-чу дийнахь. Урдунера Заркъе цӏе йолчу юьртахь школа чекхъяьккхина. Эскарехь декхар дӀаделлачул тӀаьхьа (Ӏ990-чу шарахь) университетехь Бахаман а, тӏаламан а Ӏилма Ӏамо долийра. Кхаа шарахь университетехь дешначул тӀаьхьа, цхьацца хьелаш а, хьежамаш а хийцабелла, кхин  некъ болийра Басела. Цул тӀаьхьа ӏаьмаркахь механика Ӏамо деша тасавелира. Ненан матте боьду некъ тӏаьхь-тӏаьхьа генаболура, амма цуьнга болу безам лахлуш-м бацара кӀентан. КӀеззиг  деша а, яздан а кхуо бераллехь  дуьйна ша ӏамийнера. Нохчийн мотт ӏамо меттиг йоцуш, хьеха адам доцуш, делахь а халонашна къар ца луш, ирсан гечо лоьхуш, дахаран гӏийла некъ бора Басела. Хан мел йолу  а вайн къоман герзаца болу безам чӏагӏлора дайн махкахь са лаьттачу кӀентан. Бераллехь дуьйна герзаца йолу юкъаметтиг хьоме яра, цундела, цхьаъ мукъане а,  шаьлта шен куьйга ян лаьара. Шераш дӏаэхарх, хан-зама яларх, шен Ӏалашоне кхача болчу лаамах юха ца волуш, баккхийчаьрга хоьттуш, вайн дайша герз муха дора тӀаьхьакхиа гӀерташ, къахьийгира Ӏусманан Басела. Хаарш гулдеш гӀеххьа зама яьлча бен, пхьалгӀе а ца хӀоьттира. Шен хаарех, говзаллах а пайдаоьцуш, ша пхийттара ваьлчахьана, таханналц сов дика иттех тур а, ткъех шаьлта а йина ваьлла.

 

 
 

Вер-витар

PDFПечатьE-mail

Обновлено 15.02.2019 09:51 Автор: Administrator 15.02.2019 09:50

Даудова Фатима

ГАДАЕВ МОХЬМАД-САЛАХЬ

Вер-витар

/Хьалха лелларш/

Суьйренашца шовданийн кортошка (мехкарша хиш оьцучy меттигашка) гуллуш хуьлура хьалха ярташкара нах, берриш а бохург санна. Баккхийнаш генахьо ховшура. Мехкаршца шайн бала а боцучу суьртахь, ткъа кегийнаш хина гергахьа хIуьттура, мехкаршка бист а хуьлуш.

Иштта гулбеллачохь дов даьллера Аласханан а, Ирсханан а берийн. ГIеметтахIиттина, тайна кIентий хиллера Аласханан кхоъ а, Ирсханан шиъ а. Кертах баккъаш а товжийна, вовшах агIош а тоьхна, хевшина Iаш дай а хиллера. Генахь а боцуш. Шайн кIентий а гуш.

Аласханан воккхахволчу кIанта, ласттийна тур тоьхна, Ирсханан воккхахверг охьавиллинера хоттала. ХIетта догIа а тийна, къегина малх а хьаьжна, луларчу баса стелаIад а хIоьттина, исбаьхьа-хаза суьйре хиллера и царна ирча еанарг. ТIаккха, шаьлта баттара схьа а йоккхуш, шен ваша вийначунна чукхоссавелира Ирсханан шолгIаниг, вукхарех цхьамма схьаластийначу шаьлтанна дуьхьал шен аьрру куьг а лоцуш. Ткъа и куьг, цу шаьлтано буткъачу пхьаьрсехула хада а дина, хоттала охьадоьжнера. Чхьап-аьлла. Шаьлтанца хьалакховдийначу вукху куьйга баьккхина шен куй цу доьжначу куьйгана тIе а тесна, шолгIа чукхоссавелла, шаьлта тоьхна, охьавиллинера шен ваша вийнарг.

 
 

Страница 6 из 54

Яндекс.Метрика