Наши публикации

СУМБУЛАТОВ ДЕНИ

PDFПечатьE-mail

Обновлено 26.08.2019 06:54 Автор: Administrator 08.08.2019 13:45

СУМБУЛАТОВ Дени

raznoe-kancelyariya--knigi-knigi-foliant-932428

 

Цхьадолчу къаьмнийн меттанех…

 

1илманчаша ч1аг1дарехь, х1окху Лаьтта т1ехь эзарнашметтанашду: 2-наэзарна т1ера 20 эзарна т1е кхаччалцтерахьдубилгалдоккхуш. Ишттайоккхабашхалластенцайоьзна ю? Мотт, диалект, наречикъастийнаяц, 1илманан бух т1ехь талла а теллина. Цунделаолу 1илманчаша: «Лаьтта т1ехь 2 эзар, 5 эзар, 10 эзар, 20 эзармоттбу».

 

АБДУЛКАДЫРОВ АДАМ

PDFПечатьE-mail

Обновлено 22.08.2019 09:44 Автор: Administrator 07.08.2019 06:56

АБДУЛКАДЫРОВ Адам

ДОШАМАШКАХЬ БИЛГАЛДОЦУ НОХЧИЙН МЕТТАН ЦIЕРДЕШНАШ

                 

Аннотаци.
Статьяхь довзуьйту А.Г. Мациевн «Нохчийн-оьрсийн словарь» а, Д. Б. Байсултановн «А.Мациевн (1961ш.) «Нохчийн-оьрсийн дошам» юкъа ца яханчу лексемех хIоттийна йолу нохчийн меттан дескрептивни дошам (3 эзар дош)» юкъадаханза долу нохчийн меттан цIердешнаш. Гайтина церан дошкхолларан гIирсаш.
Коьрта дешнаш: цIердешнаш, дошамаш, текст, яздархой, суффиксаш.

 
 

МАХАЕВА ЖОВЖАН

PDFПечатьE-mail

Обновлено 06.08.2019 12:30 Автор: Administrator 06.08.2019 12:22

МАХАЕВА Жовжан                 

                  Сан дех дош

mahaeva 111ТIом… иза вайна диканиг дохьуш ца богIу, вайна цаоьшушшехь богIу. Цо хIумма а цIин ца до, цо массо а хIума хIаллакдо, массо а хIусам чу богIий, массо а адамна а, массо а садолчу хIуманна а коьрте болий. Данне а дагахь а доцуш, фашистски йовсарш тIелетира I94I-чу шарахь Советски Союзана. Дийнахь дан деза шайн гIуллакхаш а дина, бан беза белхаш а бина, садаIа дIадийшинчу маьршачу адамашна цIеххьана, буьйсанна кхо сахьт долуш тIелетта, массо а тайпана герзаш тIетуьйхира фашисташа.


Уггар а хьалха герзаш тIетоьхнарш вайн дозанца йолу гIаланаш а, ярташ а, гIепаш а яра. Царах уггар а коьртаниг Брест-гIап а йолуш. Гитлер тешна вара, шен эскарш цIеххьана тIелетча, шен кхиамаш хир бу аьлла. Дан а дара юьхьанца иза иштта. Дукха гIаланаш, бахамаш, адамаш хIаллакдира фашисташа.
Дукха хIума дIадаьхьира Германе, Iаьржа латта а тIаьхьа. Цул сов, кегий нах, зударий зудабераш а Германе дIадуьгура. Дукха сиха вайн Даймохк схьалоцуш вара мостагI.

 
 

ГАЗИЕВА АЗА

PDFПечатьE-mail

Обновлено 06.08.2019 12:36 Автор: Administrator 05.08.2019 07:22

ГАЗИЕВА Аза

Вайн бехк я Советийн Iедалан тешнабехк?

 

Цкъа хьаьжна ца Iийна со «Цыган» цIе йолчу исбаьхьаллин фильме. Суна дукхаеза иза, мел хьежарх а кIорда ца йо. ЦIеначу даггара ирсе хила лаьа Россин халкъан артисткас Лучко Кларас а, Молдаверчу киноактера Волонтир Михайс а говза васташ кхоьллина турпалхой. Адамалла, къинхетам, чолхечу дахарехь шогаллаш дуккха а ю режиссера Бланк Александра яьккхинчу фильмехь. Цуьнан чулацам дахарерчу бакъдолчунна герга хилар хета фильм дукхаезаран бахьана. Ас-м, «Цыган» фильм дукха хазахетарна, цуьнан бухе йиллина изза цIе йолу Калинин Анатолийс язйина роман а ешна. Дахаран массо а агIо евзаш стаг хилла яздархо.

 
 

ХАСХАНОВ САМРАДИ

PDFПечатьE-mail

Обновлено 01.08.2019 07:33 Автор: Administrator 01.08.2019 07:19

ХАСХАНОВ Самради

hashanov2Хасханов Самради карарчу хенахь Дешар кхиоран институтехь болх беш ву. Белхан накъосташна массарна а иза билгалваьлла ву гIиллакхе, оьзда, иштта ненан матте, дайн махке даггара безам болу стаг санна а. Цунна масал санна ю цо хIокху номерехь ешархойн кхиэле юьллуш йолу «Ойланаш» эссе а. Самрадина нохчийн мотт кIорггера хууш хиларна тоьшалла а ду хIара эссе. Махкана, халкъана хьалха шен догдастар ду х1ара ойланаш. ХIокху дешнашкахь ца го цхьана а кепара шалхонаш, хьуламаш бар. Шен къоман дахаран а, лехамийн а лазамаш балхабо авторо.

Хасханов Самрадин амалехь кхин цхьаъ а ду билгадаккха догIуш – иза даима а лехамехь ву, ткъа цуьнан къинхьегам шен халкъана пайдехьдерг кхочушдарна тIеберзийна бу. Масала, цо нохчийн матте гочйина юккъерчу школашкахь физикин Iилма хьехаран Iамат. Говзанчаша билгалдаккхарехь, цу тIехь кхиаме а кхаьчна Самради. Хууш ма-хиллара, физика Iилманан шен терминологи, дуьненан Iаламан хиламех лаьцна шатайпа кхетамбаларан башхаллаш ю. Уьш кхеташ болчу нохчийн маттахь ешархошна хьалха охьаяхка ницкъ кхаьчна цуьнан. Карарчу хенахь а, тIейогIучу заманахь а шен маьIна сов дер долуш бина болх бу и.
Цу тIе а, Хасханов Самрадис говза гочйо гIарабевллачу философийн афоризмаш: Аристотелан, Сократан, Конфуцийн, Шопенгауэран, кхечеран а. Тхешан журналан агIонаш тIехь уьш йовзийта аьтто хилла тхан.
Везачу Дала ницкъ а, хьуьнар а лойла хьуна, Самради, ахь кхочушбеш болу беркате болх кхинд1а а д1акхехьа!

                      Ойланаш

Сан ойланца хьуна Дуьне довза лаахь, еша сан ойланаш, хьажа сан бIаьргашца, муха го хьуна сан Дуьне. Хьайна гучуьнца дуста суна гург. Пайденна хIума карадахь, схьаэца, сол, мел валий а, сов вала. Дуьне хаздеш, ирсана серлонан зIаьнарехь вага, хьайна гонаха болчарна зIаьнаран суй бала диц ца деш.
Даймохк! Лаьара, Малх къевкъича, мархин IиндагI хилла, четар санна, хьуна латта. Йокъа хIоьттича, догIанах хьуна тIе лиэша. Лаьара, латта якхделча, токхе тIуналла хилла, гIодехула хьала хьада, зIаьнаран йовхонехь, заза хилла, датIа. Лаьара, Малхана серло хилла, дегайовхо хьуна луш, массо хенахь а хьоьга хьоьжуш, ваха.

 
 

Страница 3 из 132

Яндекс.Метрика